قانون رقابت عادلانه در طرح صنعتی

در برخی از کشورها طرح ها غالباً در چارچوب قانون رقابت عادلانه مورد حمایت قرار می گیرند. بنابراین در این کشورها طرح ها در مقابل فعالیت های رقابتی ناعادلانه بویژه در صورتی که تقلید و کپی برداری آشکار و یا طرح فاید ابتکار باشد و یا در صورتی که طرح موجب گمراهی و فریب باشد مورد حمایت قانونگذار قرار می گیرد. به عبارت دیگر در این نظام حمایتی که رقابت منصفانه را در بازار تضمین می کند طراحی که طرح او مورد نقض قرار گرفته و در نتیجه این نقض، او از شرکت منصفانه در بازار محروم شده است، می تواند علیه ناقض حق در مراجع ذیصلاح طرح دعوی و احقاق حق نماید. البته حمایت از طرح ها در این قالب اشکالات و مضار خاص خود را دارد. به عنوان نمونه حمایتی که این نظام به طرح ها اعطاء می کند در مقایسه با سایر نظام های حمایتی بویژه نظام خاص و کپی رایت خیلی ضعیف است، و همچنین در این نظام در مقایسه با نظام های دیگر حمایتی اثبات نقض به مراتب مشکل تر خواهد بود.
نکته قابل ذکر دیگر اینکه برای اینکه طرح در این نظام قابل حمایت باشد، نیازی به ثبت آن طرح نیست.
نظام اسرار تجاری
یکی دیگر از ساز و کارهای حمایتی طرح صنعتی اسرار تجاری است که بویژه تا پیش از علنی شدن طرح می تواند از آن حمایت کند؛ به عبارت دیگر همانطور که قبلاً نیز توضیح داده شد اسرار تجاری می تواند نقش مکمل در حفاظت و حمایت از طرح صنعتی داشته باشد. درخصوص طرح های کارکردی، اگرچه می توان بوسیله اسرار تجاری بنحوی حقوق طراح را مورد حمایت قرار داد، اما حقوق اسرار تجاری ابزار کار آمدی برای حمایت از طرح های کارکردی محسوب نمی شود؛ زیرا بطور معمول، همانندسازی یک طرح صنعتی پس از علنی شدن آن- برخلاف اختراعات- امر دشواری نیست و این موضوع لطمه جدی به حقوق طراح می زند. از این رو، بهتر است در صورت امکان، با ثبت آن به عنوان نوعی اختراع و به تعبیر دقیق تر یک مدل مصرفی و با استناد به حمایت های خودکار کپی رایت، از این آفرینه فکری حمایت کرد.
در خاتمه این قسمت از بحث ذکر نکات زیر ضروری است:
۱٫ با توجه به نظام ها و ساز و کارهای حقوقی مختلفی که برای حمایت از طرح های صنعتی به معنای عام کلمه در نظام های ملی وجود دارد که برخی از آنها در اسناد بین المللی نیز مورد اشاره قرار گرفته اند، بنظر ساز و کار یا ساز و کارهای حمایتی قابل دفاع است که بتواند همه مصادیق طرح را تحت پوشش حمایتی قرار دهد، از این رو شایسته است که طرح های صنعتی به معنای خاص کلمه که در قوانین ملی اکثر کشورها از آن تعریف مشابهی ارائه شده است، در قالب نظام خاص مورد حمایت قرار گیرند و طرح های که ترسیمی و صرفاً جنبه هنری محض دارند و بالبداهه و بدون رعایت اصولی ایجاد شده اند در قالب نظام مالکیت ادبی و هنری مورد حمایت قرار گیرند و بالاخره طرح های که صرفاً جنبه فنی و کارکردی دارند بسته به اهمیت طرح در قالب نظام اختراع یا مدل های اشیاء مفید مورد حمایت قرار گیرند. البته سایر ساز و کارها از قبیل اسرار تجاری یا قانون رقابت عادلانه نیز می توانند نقش مکمل در حفاظت و حمایت از طرح ها داشته باشند. بنابراین نظام حمایتی ارجح در این حوزه نظامی است که همه مصادیق طرح ها را تحت پوشش قرار دهد اگر چه تبیین دقیق مرزهای ابزارهای حمایتی و احتمالاً هم پوشانی و تداخل و تعیین مرکب یا مستقل بودن آنها می تواند در تعریف این ساز و کارها از جمله مشکلاتی باشد که باید به آنها توجه جدی کرد.
چنانچه با این رویکرد به نظام داخلی حمایت از طرح نگاه کنیم، خلاءهایی در رابطه با حمایت از برخی از مصادیق طرح ها به معنای عام کلمه به چشم می خورد؛ به عنوان مثال در رابطه با حمایت از طرح های که صرفاً جنبه فنی و کارکردی دارند در صورتی که واجد شرایط اختراع به معنای خاص کلمه نباشد مواجه با خلاء قانونی خواهیم بود؛ زیرا همانطور که در بسیاری از نظام های ملی دیده می شود این قبیل طرح ها در قالب قانون مدل های مفید مورد حمایت قرار می گیرند که متأسفانه در جمهوری اسلامی ایران تا کنون در این زمینه قانونگذاری نشده است. به عبارت دیگر اگر چه در قسمت اخیر ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری، یک طرح صنعتی که در آن تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهری مورد هدف است، مشمول حمایت از این قانون قرار نگرفته است، لیکن قانونگذار هیچگونه ساز وکار و بزار حقوقی را برای حمایت از این نوع طرح ها پیش بینی نکرده است و نظام اختراع به معنای خاص هم با توجه به شرایط و ویژگی های که دارد، بسیاری از این مصادیق را تحت پوشش قرار نمی دهد، و نظام مالکیت ادبی و هنری هم با توجه به ویژگی های که دارد نمی تواند آنها را حمایت کند.
۲٫ از آنجاییکه وجود نظام های مختلف ملی برای حمایت از طرح های صنعتی مانع جدی برای حمایت بین المللی از طرح ها است، لذا ضرورت دارد که سازمان جهانی مالکیت معنوی در هماهنگ کردن قوانین ملی کشورها در این حوزه تلاش نماید. بدیهی است با تدوین معاهداتی که مطابق با نیازهای روز در این حوزه باشد می توان در هماهنگ کردن قوانین ملی توفیق حاصل کرد.
۳٫ در رابطه با این موضوع که آیا بطور همزمان می-توان در قالب های مختلف حمایتی از طرح حمایت کرد یا خیر باید در قوانین ملی کشورها صراحتاً وضع حکم نمود.
۴٫ همچنین در رابطه با این موضوع که آیا به عنوان مثال با انقضای مدت حمایت از طرح صنعتی در قالب نظام خاص می توان مجدداً از نظام های دیگر حمایتی به عنوان مثال کپی رایت برای حمایت از طرح استفاده کرد یا خیر باید در نظام های ملی پیش بینی های لازم صورت گیرد.

 

نظام های حمایتی طرح صنعتی

طرح های صنعتی در معنای عام کلمه با توجه به ویژگی دوگانه ای که دارند (ترکیبی از صنعت و هنر)، در قالب نظام های مختلفی می تواند قابل حمایت باشد. به عبارت دیگر برای حمایت از طرح های صنعتی بر خلاف علائم و اختراعات ابزارها و ساز و کارهای مختلفی در قوانین ملی کشورها پیش بینی شده است که در این قسمت از بحث به ساز و کارهای قانونی مهمی که برای حمایت از طرح های صنعتی وجود دارد می پردازیم.
نظام مالکیت ادبی و هنری
در تعدادی از کشورها طرح های صنعتی به موجب نظام مالکیت ادبی و هنری یا کپی رایت حمایت می شوند. این نظام حمایتی در برخی از کشورها همزمان با قانون طرح های صنعتی و بصورت نظام مرکب قابل اعمال است و در تعدادی از کشورها نیز این دو شکل حمایتی نه بصورت مرکب و همزمان بلکه بطور مستقل و جدای از یکدیگر قابل اعمال می باشند.
البته همانطور که میدانیم حمایت از طرح های صنعتی در قالب نظام مالکیت ادبی و هنری یا طرح صنعتی هر کدام دارای ویژگی ها و مختصات منحصر به فرد هستند که در ذیل به برخی از ویژگی های مهم حمایت از طرح صنعتی در قالب نظام مالکیت ادبی و هنری می پردازیم:
۱٫ برای حمایت از طرح صنعتی در قالب نظام مالکیت ادبی و هنری اصولاً نیازی به ثبت وجود ندارد و صرفاً در برخی از کشورها، محلی برای تودیع آثار وجود دارد که با سپردن طرح در آن محل ها طراح موفق به اخذ گواهی مربوط می گردد.
۲٫ مدت حمایت در نظام مالکیت ادبی و هنری در بسیاری از کشورها ۵۰ سال یا ۷۰ سال بعد از فوت پدید اورنده است.
۳٫ در نظام مالکیت ادبی و هنری مدعی نقض خود باید ثابت کند اثری که مدعی است حقوق وی را نقض کرده است، از تکثیر مستقیم یا غیرمستقیم اثر وی ایجاده شده است که طبق قانون کپی رایت حمایت می شود.
۴٫ در نظام مالکیت ادبی و هنری و با توجه به ویژگی های اساسی این نظام اصولاً نمی توان همه طرح ها را تحت پوشش قرار داد.
۵٫ با توجه به اینکه برای حمایت از طرح در قالب نظام مالکیت ادبی و هنری نیازی به ثبت اثر وجود ندارد لذا هزینه حمایت از طرح در این نظام در مقایسه با نظام خاص به مراتب کمتر است. البته در برخی از کشورها تودیع اثر و اخذ گواهی مربوط نیازمند پرداخت هزینه است.
۶٫ حقی که با حمایت از طرح در قالب نظام مالکیت ادبی و هنری عاید صاحب طرح می شود در مقایسه با حقی که با حمایت از طرح صنعتی در نظام خاص نصیب طراح می گردد به مراتب ضعیف تر است؛ زیرا حق ناشی از حمایت از طرح صنعتی در قالب نظام خاص، حقی مطلق است که یکی از آثار مهم آن در حوزه نقض حق می باشد بدین توضیح که به عنوان مثال اعم از اینکه نسخه برداری عمدی صورت بگیرد یا غیر عمدی، نقض حق صورت گرفته و قابل پیگیری است.
۷٫ یکی از شرایط مهم حمایت از طرح در قالب نظام مالکیت ادبی و هنری این است که طرح مورد درخواست حمایت اصیل باشد؛ یعنی طرح نشأت گرفته از طراح آن باشد و از طرح دیگری تقلید نشده باشد. اصولاً این شرط با شرط جدید بودن که از جمله شرایط مهم برای حمایت از طرح در قالب نظام خاص است متفاوت می باشد.
۸٫ گواهی که با ثبت طرح صنعتی در قالب نظام خاص اعطاء می شود می تواند در اثبات نقض حق توسط طراح و حتی اثبات تعلق طرح به وی در صورت تعارض نقش بسزایی داشته باشد. به عبارت دیگر، اثر ثبت اثر اثباتی است و برای احقاق حق طراح تأثیر بسزایی دارد.
۹٫ در برخی از کشورها این اجازه به صاحبان طرح داده شده است که بعد از انقضای مدت حمایت از طرح های صنعتی بتوانند طرح را در قالب نظام مالکیت ادبی و هنری حمایت کنند.
۱۰٫ با توجه به شرایط حمایت از حق مؤلف باید گفت که طرح در صورتی می تواند در این نظام قابل حمایت باشد که ایدۀ صرف نباشد و در یک پایگاه مادی قابلیت تجلی و نمود داشته باشد.
نظام خاص
در بسیاری از کشورها از جمله در ایران طرح صنعتی در قالب نظام خاص مورد حمایت قرار می گیرد. در این نظام طرح صنعتی در چارچوب قوانین و مقررات خاص و از طریق ثبت در ادارات ذیربط مورد حمایت قرار میگیرد. البته همانطور که قبلاً گفتیم ممکن است در برخی قوانین ملی کشورها، نظام خاص همزمان و بصورت مرکب با نظام مالکیت ادبی و هنری برای حمایت از طرح مورد استفاده قرار گیرد. از جمله شرایط مهم برای استفاده از مزایای این نظام این است که طرح مورد درخواست ثبت، جدید و یا احداقل اصیل باشد.
حمایت از طرح در قالب نظام خاص (قانون طرح های صنعتی) معمولاً دارای ویژگی های به شرح زیر است:
۱٫ با توجه به اینکه یکی از شرایط مهم حمایت از طرح صنعتی در قالب نظام خاص این است که طرح مورد درخواست حمایت جدید باشد بنابراین طرح مورد نظر بطور کلی باید قبل از انتشار یا استفاده عمومی در جهان یا حداقل در کشوری که حمایت در آن ادعا می شود، به ثبت برسد.
۲٫ گواهی نامه ای که با ثبت طرح در قالب نظام خاص اعطاء می شود معمولاً در موارد نقض حق می تواند مستند مهمی برای اثبات حق باشد؛ زیرا حمایت در قالب قانون طرح های صنعتی، براساس و پایه محکمی است برای اجرای حقوق انحصاری که با ثبت طرح در این نظام نصیب طراح می گردد.
۳٫ مدت حمایت از طرح صنعتی در قالب نظام خاص به طور کلی بین ۱۰ و ۲۵ سال است.
۴٫ همانطور که در قسمت قبل توضیح دادیم حقی که با ثبت یک طرح صنعتی در قالب نظام خاص اعطاء می شود، حقی است مطلق به این معنا که برای تحقق نقض حق نیازی نیست که نقض به صورت عمدی باشد. نقض غیر عمدی هم در این نظام قابل پیگیری است.
۵٫ ثبت طرح در قالب نظام خاص مستلزم صرف هزینه و زمان زیادی است. استفاده زا خدمات وکیل هم در این نظام می تواند هزینه های ثبت را افزایش دهد.
۶٫ حمایتی که با ثبت طرح در نظام خاص نصیب می شود، به ویژه در مقایسه با نظام مالکیت ادبی و هنری حمایت قوی تر است

ضرورت ثبت و حمایت از طرح صنعتی

در عصر حاضر که به دهکده کوچک نیز شهرت دارد قدرت اینترنت و خبر داشتن از دنیای پیرامون و قدرت روز افزون و پیشرفت آن همانطور که در فرایند سودآوری و تبلیغات مؤثر است به همان میزان هم اگر طبق اصول و قواعدی پیش نرویم خطرناک است.یکی از این کارکردها در زمینه ثبت حقوقی و ماکیت معنوی تولیدات ما هستند. حمایت از طرح های صنعتی برای صاحبان طرح بویژه بنگاه ها می تواند فواید و آثار زیادی داشته باشد که به مهمترین آنها به شرح زیر اشاره می گردد:
۱٫ همانطور که در مباحث قبلی توضیح داده شد، طرح صنعتی چون محصول را برای مشتریان جذاب می کند باعث می شود که مصرف کنندگان انگیزه زیادی برای انتخاب محصول بویژه در بین محصولات مشابه داشته باشند و این امر ارزش یک محصول را با توجه به افزایش تقاضا برای آن محصول بیشتر می کند.
با توجه به مراتب فوق روشن است که حمایت از طرح صنعتی باید از جمله بخش مهم و قابل توجه راهبردهای کسب وکار هر طراح یا تولید کننده باشد.
۲٫ حمایت از یک طرح در قالب ساز و کارهای حقوقی موجود از جمله ثبت آن می تواند از تقلید و نسخه برداری غیرمجاز آن توسط رقبا جلوگیری کند و این امر باعث می شود که موضع رقابتی طراح یا صاحب محصول تقویت گردد.
۳٫ طراحی و تبلور ان روی کالا لازمه اش سرمایه ذاری و صرف هزینه است که حمایت و ثبت طرح صنعتی می تواند موجب برگشت مطلوب سرمایه گذاری شود و نیز درآمد بیشتری را برای صاحبان طرح و کالاهای مربوط تأمین و تضمین می نماید.
۴٫ طرح های صنعتی مانند سایر مصادیق مالکیت صنعتی دارایی های تجاری هستند که می توانند ارزش یک بنگاه و محصولات و کالاهای ان را افزایش دهند. بطور کلی هرچه موفقیت و جذابیت یک طرح برای مشتری و مصرف کنندگان بیشتر باشدارزش آن برای شرکت بیشتر خواهد بود.
۵٫ طرح های صنعتی، همانند سایر مصادیق مالکیت صنعتی همانطور که در مباحث مربوط خواهیم دید می توانند، مقابل دریافت مبلغی به دیگران واگذار شوند و یا اینکه صاحبان طرح صنعتی می توانند اجازه بهره برداری از آنها را به دیگران بدهند و از این راه علاوه بر ورود به بازارهای رقابتی، کسب درآمد نیز نمایند.
۶٫ حمایت از طرح های صنعتی، رقابت سالم و عادلانه و فعالیت صادقانه تجاری را تشویق می کند، که نتیجه آن می تواند به نوبه خود، تولید طیف وسیعی از محصولات را که از نظر زیبائی شناختی جذاب هستند ارتقاء دهد.
طرح صنعتی و حقوق مالکیت معنوی
حقوق مالکیت معنوی در معنای وسیع کلمه عبارتست از حقوق ناشی از آفرینش ها و خلاقیت های فکری در زمینه های علمی، صنعتی، ادبی و هنری.
به طور سنتی حقوق مالکیت معنوی به دو شاخه اصلی حقوق مالکیت صنعتی و حق مولف یا حق کپی برداری تقسیم می شود.
غرض از مالکیت صنعتی همانطور که در کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی آمده است مفهوم عام آن است و این مفهوم نه تنها بر صنعت و بازرگانی به معنای اخص اطلاق می شود، بلکه بر رشته های صنایع کشاورزی و استخراجی و کلیه محصولات مصنوعی یا طبیعی از قبیل انواع برگ توتون، میوه، دام، گل و مواد معدنی و آبهای معدنی و آرد و دانه نیز شمول دارد.
با توجه به توضیحات فوق، مالکیت صنعتی مجموعه حقوقی را مشخص می کند که هدف آن این است که یک شخص یا یک گروه اعم از حقیقی یا حقوقی بتواند با اطمینان خاطر از تعرض دیگران، به امر تجارت یا صنعت اشتغال داشته و از هرگونه تجاوز از ناحیه اشخاص ثالث مصون و محفوظ باشد. به عبارت دیگر، حقوق مالکیت صنعتی، حقوقی است که هدف از آن، حمایت از فکر و ابتکار یک شخص در برابر اشخاص ثالث و دادن انحصار بهره برداری از نتیجه فکر و ابتکار به صاحب یا مالک آن در اکثر موارد برای مدت معین است.
به عبارت دیگر حقوق مالکیت صنعتی، از آفرینش و خلاقیت های فکری انسان در حوزه صنعت به معنای عام کلمه حمایت می کند.
حق مولف یا کپی رایت برای مؤلفان و سایر آفرینندگان آثار ادبی و هنری حقوق خاصی را قائل می شود تا آنان بتوانند در مدت زمان معین اجازه بهره برداری از آثار خود را به دیگران بدهند یا بهره برداری از آن را ممنوع سازند. کپی رایت در معنای وسیع کلمه شامل حقوق جانبی نیز می گردد. به طور خلاصه حق مولف یا حقوق مالکیت ادبی و هنری از آفرینش ها و خلاقیت های فکری انسان در حوزه ادبی و هنری حمایت می کند.
در رابطه با حقوق جانبی ذکر این نکته لازم است که علاوه بر حمایت از آثار ادبی و هنری که ثمرات آفرینش های فکری می باشند، بسیاری از قوانین ملی از گروههای خاصی که فعالیت آنهادر زمینه فرهنگ، ایجاد سرگرمی و رسانه های گروهی نقش بسزایی دارد، تحت عنوان حقوق مرتبط یا حقوق مجاور یا کپی رایت حمایت به عمل می آورند و معاهدات متعددی در زمینه حمایت بین المللی از این حقوق به تصویب رسیده است.
ماده ۲ کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی، مالکیت صنعتی را شامل اختراعات، طرح های صنعتی، علائم تجاری(برند)، علائم خدماتی، نام های تجاری، طرح ها، نشانه های منبع، اسامی مبدأ و حمایت در برابر رقابت های نامشروع دانسته است.
با توجه به مجموع مراتب فوق الاشعار روشن است که طرح-های صنعتی از جمله مصادیق حقوق مالکیت صنعتی هستند؛ زیرا در کنوانسیون پاریس که در مقام حمایت از مصادیق مالکیت صنعتی است، طرح صنعتی به عنوان یکی از زیر مجموعه های حقوق مالکیت صنعتی آمده است.

طرح صنعتی و اسرار تجاری مرتبط با آن

درباره طرح صنعتی، در قانون تجارت الکترونیکی مصوب ۱۷/۱۰/۱۳۸۳ مجلس شورای اسلامی، از اسرار تجاری تعریف به عمل آمده است.بطور کلی همه مؤافه ها و اطلاعاتی است که فرای شکل ظاهری یک طرح باید حفظ شود.
با توجه به ماده ۶۵ قانون یاد شده، اسرار تجاری الکترونیکی «داده پیام»ی است که شامل اطلاعات، فرمولها، الگوها، نرم افزارها، ابزارها و روش ها، تکنیک ها و فرآیندها، تألیفات منتشر نشده، روش های انجام تجارت و دادو ستد، فنون، نقشه ها، فراگردها، اطلاعات مالی، فهرست مشتریان، طرح های تجاری و امثال اینهاست که بطور مستقل دارای ارزش اقتصادی بوده و در دسترس عموم قرار ندارد وتلاش های معقولانه برای حفظ و حراست از آنها انجام شده است.
با توجه به تعریف طرح صنعتی به شرح ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری(برند) مصوب ۱۳۸۶ و تعریف فوق از اسرار تجاری بدیهی است که ماهیت طرح های صنعتی و شرایط و نحوه حمایت از آن با اسرار تجاری تفاوت اساسی دارد. البته علیرغم مغایرت های فوق بعضاً ارتباط بین طرح صنعتی و اسراسر تجاری را نمی توان نادیده گرفت؛ زیرا همانطور که بعداً در ساز و کارهای حمایتی طرح صنعتی خواهیم دید طرح های صنعتی تا قبل از افشاء و علنی شدن می تواند در قالب اسرار تجاری مورد حمایت قرار گیرد. به بیان دیگر، حقوق اسرار تجاری، نقش مکمل در حفاظت از طرح های صنعتی دارد.
طرح صنعتی و نمونه اشیاء مفید
نمونه های اشیاء مصرفی در اسناد مختلف سازمان جهانی مالکیت معنوی و همچنین قوانین ملی کشورها، تحت نام-های مدل اشیاء مفید، نمونه وسایل رفع احتیاج، اختراع کوچک و ورقه های اختراعات جدید آمده است.
بطور کلی نمونه های اشیاء مصرفی، به اختراعاتی در زمینه های مکانیکی اطلاق می شود و با اختراع، در حوزه-های مختلف، از قبیل روش های کسب حمایت، مدت حمایت، شرایط ماهوی و شکلی حمایت، متفاوت است.
با توجه به تعریف نمونه های اشیاء مصرفی به شرح فوق و تعریف طرح صنعتی به شرحی که در ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری آمده است، روشن است که طرح صنعتی با عنوان یاد شده متفاوت است؛ زیرا طرح صنعتی در معنای خاص کلمه جنبه بیرونی داشته و موجب چشم گیر شدن محصول بمنظور جلب بازارهای بیشتر است و با مدل اشیاء مفید یا اختراعات کوچک که در صدد حل یک مشکل فنی کوچک است و زیبایی ظاهری در آن نقشی ندارد کاملاً تفاوت دارد.
البته اختراعات کوچک، به عنوان یکی از ساز و کارهای حمایتی طرح های کاربردی به معنای عام کلمه می تواند نقش مهمی داشته باشد.
طرح صنعتی و حق مؤلف
طرح صنعتی زیر مجموعه مالکیت صنعتی است که با حق مؤلف یا کپی رایت در حوزه های مختلف از قبیل قلمرو حمایتی، شرایط شکلی حمایت، شرایط ماهوی حمایت، مدت حمایت و همچنین شرایط نقض حق تفاوت اساسی دارد.
علیرغم تفاوت های اساسی که بین طرح صنعتی و کپی رایت وجود دارد، در برخی از نظام های ملی، کپی رایت به عنوان یکی از ساز و کارهای حمایتی طرح صنعتی معرفی و تعیین شده است که در مبحث مربوط توضیحات کافی درخصوص مورد داده خواهد شد. مضافاً اینکه در برخی از نظام های ملی، کپی رایت برای حمایت از آن دسته از طرح هایی که جنبه هنری محض دارند بکار می رود. بنابراین در این نظام ها چنانچه طرح های هنری قابلیت کاربرد و تبلور بر روی کالا را نداشته باشند در قالب کپی رایت قابل حمایت هستند.
طرح صنعتی و مدل صنعتی
اصطلاح مدل صنعتی در بند (۲) ماده (۱) کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی بکار رفته است. دربرخی از نظامهای ملی، طرح و مدل صنعتی در معنای مترادف بکار رفتهاند. اما می توان گفت مدل صنعتی در معنای خاص یکی از مصادیق طرح های صنعتی است. به عبارت دیگر چنانچه طرح صنعتی در قالب اشکال سه بعدی باشد و موجب تغییر در ظاهر کالا شود همان مدل صنعتی است؛ یعنی در واقع مدل صنعتی همان اشکال سه بعدی است که در فرآورده ها و محصولات تبلور یافته و موجب تمایز آن از سایر اشیاء مشابه می گردد، اعم از اینکه با خطوط یا رنگ باشد یا نباشد. با این تعریف می توان گفت که تعریف طرح صنعتی به شرحی که در ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری آمده است، قابلیت شمول به مدل های صنعتی را نیز دارد و در این قالب می توان از آنها حمایت کرد. بطور خلاصه می توان گفت که تعریف طرح صنعتی در قانون ملی ایران قابلیت شمول به مدل های صنعتی را دارد و در اقع قانون ایران در رابطه با الزامات مقرره در کنوانسیون پاریس مبنی بر حمایت از مدل های صنعتی نیز تعیین تکلیف کرده است.
طرح صنعتی و اثر هنری کاربردی
آثار هنری کاربردی آثار هستند که در طی یک فرآیند صنعتی قابلیت تبلور بر روی یک کالا را دارند و متعاقب آن قابل استفاده تجاری می باشند. البته این قبیل آثار اغلب به صورت اشکال سه بعدی بر روی کالاها تبلور می یابند. با توجه به تعریف فوق، می توان گفت که تعریف مقرره در ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری قابلیت شمول بر این قبیل آثار را دارد و آنها را می توان در قالب طرح های صنعتی مورد حمایت قرار داد.
انواع طرح
از آنجاییکه بررسی انواع طرح می تواند در تعیین ساز و کارهای حمایتی از آن موثر باشد لذا در این قسمت به بررسی و تعریف انواع مهم طرح می پردازیم:
طرح ترسیمی
در یک تقسیم بندی کلی طرح به طرح های ترسیمی و کاربردی تقسیم می شود. در طرح های ترسیمی طراح احساسات فی البداهه خود را در رابطه با موضوعاتی از قبیل ان ن، حیوان، گیاه و اشیاء بیان و بر روی کاغذ پیاده می کند؛ به نحوی که قابلیت و امکان ساخت کالایی از روی آن وجود ندارد و در واقع در این طرح، طراح در طراحی، اصول و قواعد از پیش تعیین شده ای را ملاک طراحی قرار نمی دهد و همانطور که گفتیم فی البداهه احساسات خود را در رابطه با موضوعاتی از قبیل طبیعت و انسان بیان و بر روی کاغذ پیاده می کند؛ مانند آثار گرافیکی. عکس، مجسمه، طرح های معماری.
طرح کاربردی
در مقابل طرح های ترسیمی طرح های کاربردی قرار دارند که در آنها طراح براساس اصول و قواعد از پیش تعیین شده و به صورت مرحله به مرحله مبادرت به خلق طرح می نماید. در واقع در این قبیل طرح ها، اگرچه طراح ابداعات ذهنی خود را ابتداء بر روی کاغذ پیاده می-کند، لیکن هدف و قصد او ان است که با رعایت اصول و قواعد از پیش تعیین شده جنبه کاربردی به آن بدهد. البته باید گفت که طرح های کاربردی در معنای عام کلمه شامل طرح های صنعتی نیز می شود. به عبارت دیگر طرح های کاربردی در معنای عام و در صورتی که به نحوی از انحاء با شکل و ساختار یک کالا مرتبط باشند، می-توانند در قالب طرح صنعتی قابل حمایت باشند یا حتی اگر چنین طرح هایی ماهیت دوگانه داشته باشند؛ یعنی علاوه بر ارتباط با شکل یا ساختار کالا جنبه فنی و کارکردی داشته باشد، ظاهراً از حیث شکل و ساختار می تواند در قالب طرح صنعتی نیز قابل حمایت باشد.
در خاتمه این قسمت از بحث لازم به ذکر است که در برخی از نظام های ملی، آن دسته از طرح هایی که به منظور ایجاد جذابیت در ظاهر یک کالا خلق می شوند در قالب طرح های ثبت شده یا زیبایی شناختی مورد حمایت قرار می گیرند و طرح هایی که تنها به شکل و ساختار یک کالا آن هم از بعد داخلی مربوط می شوند و عنصر چشم گیر بودن یا زیبایی شناختی در انها نقش ندارد در قالب طرح های کاربردی یا ثبت نشده مورد حمایت قرار می گیرند.

 

سابقه تاریخی ثبت طرح صنعتی در ایران و سایر کشورها

تعریف طرح صنعتی در نگاهی که به گذشته می اندازیم وقتی تولید کالا رشد فزاینده ای پیدا کرد اهمیت موضوع ثبت طرح صنعتی هم به موازات آن بیشتر شد.چرا که این رقابت تنگاتنگ بین تولیدکنندگان در عرصه بازار و مشتری مداری باعث شد که کالاهای جدیدتر با ظاهر بهتر برای مصرف کننده نمود پیدا کنند.به همین منظور در سال ۱۷۸۷ میلادی اولین قانون حمایت از طرح های صنعتی در کشور انگلستان مصوب شد هر چند بطور تخصصی به شکل امروزی آن نبود.در واقع چاپ روی پارچه اولین زنگ بود که به صدا درامد، به میزان ۲ سال از آن طرح ها حمایت می کرد.چند سال بعد یعنی سال ۱۸۴۰ در قانون حمایت از اختراعات انگلیس چند ماده ای هم به طرح های صنعتی اختصاص داده شد.دو سال بعد هم طرح های زینتی مورد حمایت قانونگذار انگلستان واقع شدند.
در کشورهای که دارای نظام حقوقی نوشته هستند نیز حمایت از طرح های صنعتی مورد توجه قرار گرفت و برای اولین بار در قانون مالکیت ادبی و هنری مصوب ۱۷۹۳ میلادی فرانسه طرح های صنعتی مورد حمایت قرار گرفتند. همچنین در سال ۱۸۰۶ میلادی در این کشور قانون حمایت از طرح¬های صنعتی و نساجی به تصویب رسید.
اولین قانون ایران که در رابطه با علائم تجاری(برند) و صنعتی در سال ۱۳۰۴ به تصویب رسید، راجع به طرح های صنعتی مطلبی نداشت. در قانون اختراعات و علائم تجاری مصوب ۱۳۱۰ نیز صرفاً حمایت از اختراعات و علائم تجاری مورد توجه قانونگذار قرار گرفت و در رابطه با طرح صنعتی قانون یاد شده فاقد هرگونه مقرره بود.
در قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸که راجع به حمایت از مالکیت ادبی و هنری می باشد، اگرچه برخی از مصادیق طرح مورد حمایت قرار گرفته است؛ لیکن عملاً هیچگونه حمایتی برای طرح صنعتی به شرح که در ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری آمده است، پیش بینی نشده بود و در واقع طرح های صنعتی که قابلیت تبلور بر روی کالاها را داشت، فاقد هرگونه حمایت بود.
قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲ که برخی از مصادیق حقوق مالکیت معنوی را در بستر مبادلات الکترونیک مورد حمایت قرار می دهد، در رابطه با حمایت از طرح های صنعتی هیچگونه مقرره ای ندارد.
در قانون ساماندهی مد و لباس مصوب ۱۳۸۵، طرح ها و الگوهای تولید شده پارچه و لباس که مبتنی بر نمادهای ایرانی، اسلامی است مورد حمایت قرار گرفته و این مصادیق در قالب قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و همچنین قانون ثبت اختراعات و مالکیت صنعتی قابل حمایت تشخیص داده شده اند. البته همانطور که قانون یاد شده صراحت دارد این قانون تنها طرح ها و الگوهای تولید شده روی پارچه و لباس را شامل می¬شود و مصادیق دیگر طرح صنعتی را مورد حمایت قرار نمی دهد. مضافاً اینکه در قانون از طرح صنعتی هیچگونه تعریفی نشده است.
در قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ و آیین نامه مربوط به آن که در سال ۱۳۸۷ به تصویب رئیس قوه قضاییه رسیده است، برای اولین بار در نظام حقوقی ایران، قوانین و مقررات تقریباً جامعی برای حمایت از طرح های صنعتی پیش بینی شده است، و در واقع نظام حقوقی ایران، ساز و کار و نظام خاصی را برای حمایت از طرح های صنعتی تدارک دیده است و با پیش بینی این ساز و کار حمایتی، ایران توانسته است مفاد کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی که از سال ۱۳۳۷ عضویت در آن را پذیرفته و مکلف به حمایت از طرح های صنعتی بوده، به مرحله اجراء در آورد. البته قانون یاد شده به صورت آزمایشی است و فصل دوم آن اختصاص به طرح های صنعتی دارد.
حمایت از طرح های صنعتی در بعد بین المللی نیز به کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی مصوب ۱۸۸۳ میلادی برمی گردد. در این کنوانسیون از طرح صنعتی تعریفی به عمل نیامده است.
در بند (۲) ماده (۱) کنوانسیون، طرحها و مدل های صنعتی به عنوان یکی از مصادیق مالکیت صنعتی تلقی شده است.
همچنین کنوانسیون پاریس در ماده ۵ ، به موضوع طرح های صنعتی اشاره کرده است و در این کنوانسیون هیچ مطلبی راجع به طریق یا طرق حمایت از طرح صنعتی بیان نشده است
با توجه به مراتب فوق، کشورهای عضو می توانند از طریق تصویب قوانین خاص برای حمایت از طرح های صنعتی، تعهد فوق را رعایت کنند. با وجود این مقرره آنها همچنین می توانند از طریق اعطای چنین حمایتی بر طبق انون حق تکثیر یا قانون علیه رقابت مکارانه، تعهد مورد نظر را عملی سازند. به هر حال راه حل عادی و متعارف که توسط تعداد زیادی از کشورها برای رعایت تعهدات مندرج در ماده ۵ کنوانسیون اتخاذ شده این است که یک نظام خاص حمایتی برای طرح های صنعتی از طریق ثبت یا اعطای گواهی در نظر گرفتها ند.
موافقتنامه لاهه سند دیگر بین المللی است که راجع به ثبت بین المللی طرح های صنعتی است. این سند در سال ۱۹۳۵ میلادی در هلند به تصویب رسیده و تا کنون چندین بار مورد تجدید نظر قرار گرفته است.
در رابطه با طبقه بندی طرح های صنعتی نیز موافقتنامه لوکارنو در سال ۱۹۶۸ میلادی به تصویب رسیده است.
بخش چهارم موافقتنامه تریپس نیز احتصاص به طرح های صنعتی دارد.
ماده ۲۵ موافقتنامه راجع به شرایط حمایت است.
در بند (۱) ماده فوق، واضعیت موافقتنامه، شرایط ماهوی حمایت از طرح را مقرر داشته اند و این اختیار را به اعضاء داده اند که طرح های که اساساً تحت تأثیر ملاحظات فنی و کارکردی هستند را از شمول حمایت خارج کنند.
در بند (۲) ماده یاد شده، اعضاء مکلف شده اند که شرایط تضمین حمایت از طرح های منسوجات را به نحوی از حیث هزینه و بررسی و یا انتشار تعیین نمایند که لطمه ای نامعقول به فرصت درخواست و تحصیل و حمایت از طرح های یاد شده وارد نگردد. همچنین بموجب قسمت اخیر این بند، اعضاء مخیر شده اند که حمایت از طرح های منسوجات را در قالب نظام های خاص حمایت از طرح های صنعتی یا کپی رایت فراهم نمایند.
ماده ۲۶ موافقتنامه نیز اختصاص به حمایت از طرح صنعتی دارد.
در بند (۱) ماده فوق، واضعیت موافقتنامه حقوق ناشی از ثبت طرح های صنعتی را متذکر شده و ساخت، فروش یا ورود اقلام حاوی طرح را منوط به کسب اجازه از صاحب طرح نموده اند مشروط بر اینکه اعمال مذکور برای مقاصد تجاری باشد.
در بند (۲) ماده فوق، واضعین موافقتنامه، استثنائات محدودی را در مورد حمایت از طرح های صنعتی مقرر داشته اند؛ البته مشروط بر اینکه استثنائات مذکور مغایرتی غیر معقول با استفاده معمولی از طرح های صنعتی مورد حمایت نداشته باشد و به منافع مشروع مالک طرح با توجه به منافع مشروع اشخاص ثالث، لطمه ای غیر معقول وارد نیاورد.
براساس بند (۳) ماده فوق، مدت حمایت از طرح حداقل ۱۰ سال خواهد بود.
در خاتمه لازم به ذکر است که ایران از بین اسناد بین المللی فوق صرفاً به کنوانسیون پاریش برای حمایت مالکیت صنعتی ملحق شده است.
همچنین اگر چه در ماده واحده قانون اجازه الحاق دولت ایران به اتحادیه عمومی بین المللی معروف به پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی مصوب ۱۳۳۷، به دولت اجازه داده شده است الحاق خود را در موقعی که مقتضی بداند به اتحادیه بین المللی اشکال و ترسیمات صنعتی پیمان لاهه اعلام دارد؛ لیکن تاکنون دولت الحاق به معاهده یاد شده را ضروری ندانسته است. البته با توجه به قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری که در آن طرح های صنعتی به صراحت مورد حمایت قرار گرفته است و نظر به ضرورت حمایت بین المللی از طرح های صنعتی، الحاق به معاهده یاد شده در این مقطع زمانی، کاملاً احساس می گردد؛ بویژه اینکه بنظر با توجه به ماده واحده یاد شده، ضرورتی ندارد که معاهده فوق در مجلس شورای اسلامی مورد تصویب قرار گیرد و تصویب هیئت وزیران کفایت می نماید.
مقایسه طرح صنعتی و اختراع
با توجه به ماده (۱) قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶، اختراع نتیجه فکر فرد یا افراد است که برای اولین بار فرآیند یا فرآورده های خاص را ارائه می کند و مشکلی را در یک حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آنها حل می نماید.
با توجه به تعریف اختراع به شرح فوق و همچنین تعریف طرح صنعتی به شرحی که در ماده ۲۰ قانون یاد شده آمده است، مشخص است که بین طرح صنعتی و اختراع تفاوت اساسی وجود دارد، زیرا طرح صنعتی به ظاهر کالا و دقیقاً جنبه ای از یک کالا که تزیین شده و با رعایت اصول هنری به وجود آمده است، مربوط می شود و با ضرورت های کاربردی و فنی تعیین نمی گردد، در حالی که اختراع چه محصول و چه فرآیند قبل از هر چیز ضرورتاً به وسیله جنبه کاربردی اش تعیین می شود. به عبارت دیگر، طرح صنعتی به سیما و ظاهر یک وسیله و کالا که جنبه زیبایی شناختی و تزئینی دارد، مربوط می شود. در حالی که در اختراع جنبه اختراعی و آفرینشی آن مورد توجه است.
تفاوت دیگر اختراع و طرح صنعتی این است که حمایت از طرح صنعتی را نمی توان برای مثال به علت عدم استفاده از آن نظیر آنچه که در مورد اختراع مصداق دارد. قطع نمود.
همانطور که در قسمت اخیر ماده ۲۰ قانون یاد شده آمده است، چنانچه در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهری مورد نظر باشد، مشمول حمایت قانون طرح های صنعتی نخواهد بود و می-تواند در صورت دارا بودن ویژگیهای مربوط، در قالب اختراع یا اختراعات کوچک و مدل اشیاء مفید مورد حمایت قرار گیرد.
مقایسه طرح صنعتی و علائم تجاری
با توجه به ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری، هرگونه ترکیب خطوط یا رنگ ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط رنگ ها و یا بدون آن، به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد، طرح صنعتی است.
با توجه به تعریف فوق و تعریف علامت تجاری که صرفاً نشانی است برای تمیز کالاها و خدمات از یکدیگر، روشن است که میان این دو از حیث تعریف، هدف، شرایط ثبت، نحوه حمایت و مدت حمایت تفاوت اساسی وجود دارد. البته علیرغم تفاوت میان علائم تجاری و طرح صنعتی به شرح فوق، بعضاً مواردی وجود دارد که شکل طرح یا بسته بندی یک محصول خاص از جمله ویژگی متمایز کننده آن تلقی شود و به عنوان یک علامت تجاری سه بعدی قابل حمایت باشد. بطری کوکاکولا یا شکل مثلثی شکلات Taberone را می توان به عنوان نمونه ذکر است.
مضافاً اینکه شاید ثبت این طرح ها در قالب علامت تجاری به نفع باشد؛ زیرا مدت حمایت از علامت تجاری نامحدود است در حالی که مدت حمایت از طرح صنعتی در نظام داخلی کشورها محدود است. (معمولاً بین ۱۰ تا ۲۵ سال). همچنین هزینه ثبت علامت تجاری با طرح های صنعتی متفاوت و معمولاً هزینه ثبت طرح صنعتی بیشتر از علامت تجاری است.
در خاتمه می توان گفت که اگر چه طرح های صنعتی و علائم تجاری هر دو در رابطه با محصولات و کالاها هستند لیکن کارکرد آنها متفاوت است. هدف و کارکرد طرح های صنعتی معرفی و تعیین شکل محصول و عمدتاً زینت دادن به آن است و هدف عمده علائم تجاری ایجاد تمایز میان محصولات و خدمات اشخاص از محصولات و خدمات رقباه است.

طرح صنعتی در قانون ایران

 طرح صنعتی در قانون ایران
بعد از بررسی قوانین داخلی بسیاری از کشورها در ارتباط با طرح صنعتی این بار به تعریف قانون داخلی مصوب ۱۳۸۶ می پردازیم، به طور خلاصه ملاک طرح صنعتی در ایران شکل ظاهری یک کالاست از لحاظ ابعاد ظاهری نه اینکه قابلیت تزئینی یا صرفا بصری داشته باشد.تغییر فنی یا عملکرد یک طرح بدون تغییر در ظاهر آن مشمول ثبت قانونی طرح نمی باشد.
براساس ماده ۲۰در قانون ثبت اختراعات، طرح¬های صنعتی، و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ ، هرگونه ترکیب خطوط یا رنگ¬ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط، رنگ¬ها و یا بدون آن، به گونه¬ای که ترکیب یا شکل یک فراورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد، طرح صنعتی است. در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهر مشمول حمایت از این قانون نمی¬باشد.
با توجه به تعریف فوق ذکر نکات زیر ضروری بنظر می-رسد
۱٫ تعریفی که در ماده ۲۰ قانون از طرح صنعتی به عمل آمده است، تقریباً تعریف جامع و منطبق با تعاریفی است، که در قوانین ملی خیلی از کشورها و همچنین در اسناد منطقه¬ای آمده است.
۲٫ طرح صنعتی با توجه به ماده یاد شده باید در یک کالا و محصول و فرآورده تبلور یابد، بنابراین چنانچه طرح قابلیت تبلور در یک کالا را نداشته باشد نمی-تواند در قالب طرح صنعتی به شرحی که در قانون یاد شده آمده است مورد حمایت قرار گیرد.
۳٫ با توجه به تعریف یاد شده جنبه¬های مختلف طرح اعم از شکل، ساختار و جنبه¬های زیبایی شناختی و زینتی آن می¬تواند مشمول تعریف و در قالب قانون فوق قابل حمایت باشد.
۴٫ بطور کلی ترکیبی از شکل یا طرح و یا رنگ به عنوان یک طرح صنعتی قابل رویت می¬تواند مشمول تعریف فوق باشد.
۵٫ طرح موجب تغییر ترکیب یا شکل محصول خواهد شدالبته تغییر الزاماً نباید موجب زیبایی شود، بلکه صرف تغییر ظاهری کالا ولو اینکه فاقد جنبه¬های زیبایی شناختی و تزئینی باشد می¬تواند در قالب این تعریف مورد حمایت قانون باشد. به عبارت دیگر شکل و ساختار خاص و یا نقوش و تزئینات به کار رفته در کالا موجب تغییر ظاهری محصول می¬گردد.
۶٫ طرح چنانچه در محصولی از صنایع دستی نیز تبلور یابد در قالب قانون قابل حمایت است، بنابراین لازم نیست که طرح صرفاً در کالای صنعتی قابل اعمال باشد.
۷٫ منظور از صنعتی در فرآورده صنعتی ،صنعت به معنای وسیع کلمه و به شرحی است که در کنوانسیون پاریس برای حمایت مالکیت صنعتی آمده است.
۸٫ چنانچه صرفاً کارکرد فنی طرح مورد نظر باشد به عنوان مثال اگر مشکل فنی کوچکی را برای مصرف¬کنندگان حل کند یا استفاده از محصول را برای آنان راحت¬تر کند مشمول تعریف فوق نبوده و در قالب ساز و کارهای دیگر از جمله اختراعات کوچک و یا مدل¬های مفید می-تواند قابل حمایت باشد. البته چنانچه طرح هم دارای کارکرد فنی و هم دارای جنبه زیبایی شناختی و چشم-نوازی باشد و موجب تغییر ظاهری کالا گردد، جنبه¬های زیبایی شناختی و تزئینی آن می¬تواند مورد حمایت این قانون باشد.
۹٫ با توجه به اصلاح “فرآورده صنعتی” در تعریف به نظر می¬رسد اموال غیر منقول از قبیل ساختمان یا چیزهایی دیگری که فراورده صنعتی و کالا تلقی نمی¬شوند مانند مایع، گاز، الکتریسته، نور و مواد غیرقابل رویت از شمول تعریف فوق خارج باشند. به عبارت دیگر، طرح¬های مربوط به سازه که منجر به احداث بنا و ساختمان می¬شوند و علی¬الاصول عنوان کالا یا فرآورده صنعتی را با خود به همراه ندارند از شمول تعریف فوق خارج¬اند. به عنوان مثال طرح یک ایستگاه پمپ بنزین یک طرح مربوط به سازه است که از یک سو در نتیجه یک فرآیند صنعتی ایجاد نشده و از سوی دیگر در عرف به آن کالا اطلاق نمی¬گردد. البته به نظر می¬سد که خانه¬های پیش ساخته که کالا تلقی می¬گردند و قابلیت تولی انبوه و حمل و نقل را دارند، در صورت دارا بودن سایر شرایط مشمول تعریف فوق باشند.
۱۰٫ طرح باید این قابلیت را داشته باشد که بصورت انبوه و در قالب فرآیند صنعتی قابل تولید باشد، به عرات دیگر، طرح در قالب طرح صنعتی قابل حمایت است که در فرآیند صنعتی و در حد انبوه قابل تولید باشد و استفاده و کاربرد صنعتی طرح از جمله ویژگی است که طرح در قالب قانون یاد شده را از طرح¬های که صرفاً جنبه هنری دارند و در قالب کپی رایت قابل حمایت هستند خارج می¬کند.
البته قابلیت تبلور طرح روی محصولی از صنایع دستی هم تحت شرایطی کفایت می¬کند که طرح را در شمول قانون فوق قرار دهد.
به عبارت دیگر اگر طرح بر روی کالا یا کالاهایی استفاده شود که فرآیند تولید آن صنعتی نباشد بلکه دست ساز (صنایع دستی) باشد در قالب قانون طرح صنعتی قابل حمایت خواهد بود. این رویه قانونگذار برای کشورهای در حالتوسعه از قبیل ایران که دارای حجم وسیعی از کالاهای دست ساز و صنایع دستی است قابل توجیه بنظر می¬رسد. البته اگر تولید صنعتی را به صورتی که آقای تام هیویت و … تعریف کرده¬اند در نظر بگیریم با مشکل در اینخصوص مواجه نخواهیم بود؛ زیرا از نگاه نامبرده، تولید صنعتی عبارت است از ساختن اقلام تمام شده¬ای از مواد اولیه با دست و یا با استفاده از ابزار و یا ماشین¬آلات.
۱۱٫ با توجه به اینکه تعریف، شامل شکل¬های سه بعدی هم می¬شود، بنابراین بنظر می¬رسد که تعریف یاد شده علاوه بر طرح¬های صنعتی به معنای خاص کلمه شامل مدل-های صنعتی در صورتی که واجد شرایط مقرره در قانون باشد هم می¬گردد.
۱۲٫ آنچه که به موجب قانون یاد شده مورد حمایت قرار می¬گیرد، طرح صنعتی است نه کالا و فرآورده¬ای که طرح صنعتی در آن تبلور یافته است.
۱۳٫ اگرچه در تعریف کالا به صورت یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی در نظر گرفته شده است، لیکن بنظر می¬رسد چنانچه طرح صنعتی بر روی قسمتی از کالا که بصورت جداگانه ساخته و فروخته می¬شود نیز تبلور یابد، قابل حمایت باشد، زیرا خود در واقع نوعی کالا جداگانه تلقی می¬شود.
۱۴٫ با توجه به تدکید قانون بر تغییر ظاهری کالا روشن است که اجزاء ترکیب دهنده یک محصول که با استفاده معمولی از آن محصول قبال رویت نیستند نمی توانند در قالب طرح صنعتی مورد حمایت قرار گیرند.
۱۵٫ ماده ۲۰ قانون مصوب ۱۳۸۶، صرفاً به تغییر یک کالا توجه کرده و ایجاد و خلق یک کالا را مورد توجه قرار نداده است؛ در حالی که بسیاری از طرح¬های صنعتی از همان ابتداء خود به شکلی نو بروز می¬یابند، بدون اینکه کالای دیگری را تغییر دهند.
۱۶٫ برخی معتقدند اگر در جمله اول تعریف، «هرگونه ترکیب خطوط یا رنگ¬ها» به «ترکیب خطوط و رنگ¬ها» تغییر یابد بهتر افاده مقصود کند،زیرا هم ترکیب خطوط به تنهایی را شامل می¬شود، هم ترکیب رنگ¬ها به تنهایی و هم ترکیب خطوط با رنگ¬ها را در صورتی که طبق نص قانون، ترکیبی از خط و رنگ نمی¬تواند طرح صنعتی باشد، در حالی که در بسیاری از طرح-های صنعتی دو بعدی، ترکیبی از خط و رنگ هستند.
۱۷٫ با توجه به تعریف طرح در قانون ایران بنظر می-رسد که امکان تبلور بالقوه طرح بر روی یک کالای صنعتی یا صناعی دستی کافی باشد و برخلاف قوانین خیلی از کشورها لازم نیست که حتماً طرح بر روی کالا تبلور پیدا کند و نمونه¬ای از کالا هنگام تسلیم اظهارنامه به اداره ثبت طرح صنعتی ارائه شود. البته واضعیت آئین¬نامه در بند (۵) ماده ۷۳ آئین نامه، اداره ثبت طرح را مخیر کرده¬¬اند چنانچه طرح صنعتی سه بعدی باشد، ماکتی از آن را به همراه اظهارنامه مطالبه کند.
۱۸٫ با توجه به تعریف طرح در ماده ۲۰ قانون، اینکه این قانون بتواند فرآیند تولید محصول یا روش ساخت محصول را تحت پوشش و حمایت قرار دهد یا خیر صراحتی وجود ندارد و بنظر می¬رسد که روش یا فرآیند ساخت مربوط به کارکردهای فنی باشد که در اینخصوص با توجه به قسمت اخیر ماده ۲۰ قانون، باید از شمول تعریف طرح خارج باشد. البته لازم به ذکر است که در قوانین خیلی از کشورها همانطور که در مباحث مربوط خواهیم دید، روش¬های ساخت یا فرآیند ساخت، در قالب قانون طرح صنعتی مورد حمایت نخواهد بود.
۱۹٫ در برخی از قوانین، ویژگی منحصر به فرد به عنوان یکی از شرایط ماهوی طرح آمده است. طرح در صورتی دارای ویژگی فردی است که تأثیر کلی آن بر روی یک مصرف¬کننده آگاه متفاوت باشد با تأثیر کلی هر طرح دیگری که قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت یا تاریح حق تقدم در دسترس عموم قرار داه شده است. بنظر قسمت اخیر ماده ۸۴ آئین نامه مصوب ۱۳۸۷ مبنی بر اینکه طرح مورد درخواست باید از دید یک کاربر آگاه، متفاوت از طرح-هایی باشد که قبلاً در اختیار عموم قرار گرفته است، در صدد تعریف و تأمین شرط فوق است.
۲۰٫ به موجب ماده ۹۲ طرح حمایت از مالکیت صنعتی، هر گونه ترکیب خطوط یا رنگ¬ها و هر گونه شکل سه بعدی با خطوط، رنگ¬ها و یا بدون آنها به گونه¬ای که چنین ترکیب یا شکل، به فرآینده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی شکل ظاهری خاصی را بدهد، طرح صنعتی است. این تعریف با تعریف مقرر در ماده ۲۰ قانون مصوب ۱۳۸۶ اختلاف ماهیتی ندارد و صرفاً از نظر نگارشی در تعریف قبلی تغییراتی داده شده است.
همچنین قسمت اخیر ماده ۲۰ قانون مصوب ۱۳۸۶ حذف و به عنوان یکی از مصادیق ماده ۹۳ طرح پیشنهادی، از حیطه حمایت از طرح صنعتی خارج شده است.

کنوانسیون پاریس و قوانین کشورهای در مورد طرح صنعتی

کنوانسیون پاریس و طرح صنعتی

كنوانسيون پاريس براي حمايت مالكيت صنعتي مورخ ۲۱ مارس ۱۸۸۳و موافقتانامه تریپس (موافقت‌نامه جنبه‌های تجاری حقوق مالکیت فکری یا «Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights» است که به صورت اختصار، آن را با عنوان تریپس «TRIPS» می‌شناسند)تحت عنوان اصطلاح طرح صنعتی تعریف نشده است و همچنین قوانین داخلی هر کشوری تعریف خاصی از طرح صنعتی ارائه داده است.اما این تعاریف در بسیاری از موارد تحت قوانین شبیه به و تعریف مشترک درامده است.پس نیاز است به طرح صنعتی در دو مقوله لغوی و فنی، حقوقی آن بپردازیم.
در لغتنامه های رایج فارسی به معنی صورت ، نقاشی،پیکر، نقشه می باشدو متقابلا کلمه صنعت به معانی امور صنعتی و تولیدی یا ساخت شده تعبیر می شود
اما تعریف طرح صنعتی در برخی از کشورها:
در استرالیا نمونه قابل روئیت یک کالا یعنی چیزی که ساختار و شکل و فرم داشته باشد و بتوان آنرا تزئین نمود تعریف شده است.
تعریف قانون مالکیت صنعتی بریای طرح صنعتی در کشور کانادا بیشتر شکل فیزیکی و جذابیت کالا است که قابل درک باشد و به راحت یقابل روئیت باشد.
اما قانون ژاپن در رابطه با طرح صنعتی اشاره به شکل و ابعاد فیزیکی یک کالا است که به نمود زیبایی آن کمک میکند و به راحتی نیز قابل درک و رویئت می باشد.
و اما قانون فدرال سوئیس جالب است به ابعاد بیرونی کالا چه با رنگ چه بدون رنگ یک مدل اشاره دارد.
کشور فرانسه از طرح صنعتی حتی به بافت و پیچ و خم ظاهری علاوه بر رنگ،اشاره شده است.
در کتاب قانون داخلی کشور برزیل ماده ۹۱ قانون مالکیت صنعتی همان شکل نمادین با همه جنبه های ظاهری ، رنگ، بعد و تزئینات آن تعریف شده که همچنین مدلی برای تولید هم باشد.
در قانون طرح¬های ثبت شده انگلیس اینگونه تعریف شده:ویژگی-های مربوط به شکل، ساختار، نقش و تزئینات بکار رفته در یک کالا که به واسطه یک عمل صنعتی است به نحوی که در کالای نهائی و خاتمه یافته (کالایی که مراحل ساختش به اتمام رسیده است) ایجاد جذابیت و رکن بصری آن مهم می باشد.
در بیشتر قوانین داخلی به جهت ظاهری اهمیت داده شده اما در قانون داخلی امریکا طرح برای یک کالا مرکب از خصوصیاتیست که ظاهرا دیده میشود یا اعمال شده در آن کالاست. یک طرح در ظاهر آن کالا نمایان می باشدو ممکن است فقط مربوط با ساختار، شکل یک کالا، نمای تزئینی به کار رفته در یک کالا یا ترکیبی از ساختار و نمای تزئینی مربوط به یک کالا باشد.
براساس ماده ۲ قانون ثبت اختراعات چین مصوب ۱۹۸۴، طرح¬های یک کالا به معنای طرح¬های جدید شکل، نقش و نگار یا ترکیبی از آنها یا ترکیبی از رنگ با شکل و نقش ونگار است که دارای ظاهری زیبایی شناختی بوده و برای کاربردهای صنعتی مناسب باشد.
و اگر بخواهیم همه این تعاریف و قوانین ملتها را با قانون ثبت اختراعات، طرح¬های صنعتی وعلائم تجاری ایران مصوب ۱۳۸۶ مقایسه کنیم اینگونه است:
از نظر قانون، به موجب ماده ۲۰ قانون یاد شده، هر گونه ترکیب خطوط یا رنگ¬ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط، رنگ-ها و یا بدون آن، به گونه¬ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صعنتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد طرح صنعتی است. در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهری مشمول حمایت از این قانون نمی¬باشد.
اما نکته حائز اهمیت اینست که در قانون ثبت اختراعات، طرح¬های صنعتی وعلائم تجاری ایران در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهری مشمول حمایت از این قانون نمی¬باشد. مانند آنچه در مقررات برخی سازمان¬های بین¬الدولی منطقه¬ای راجع به طرح¬های صنعتی نیز از طرح صنعتی تعریف به عمل آمده است.
در موافقتنامه سازمان مالکیت معنوی آفریقا (OAPI) در رابطه با طرح صنعتی آمده است:ترکیبات خطوط یا رنگ¬ها طرح صنعتی است و هر شکل سه بعدی اعم از اینکه با خطوط و رنگ-ها همراه باشد یا نباشد مدل صنعتی است البته به شرطی که تزتیبات پیش گفته یا شکل، ظاهری خاص و یا ویژه به محصول صنعتی یا دستی بدهد و به عنوان یک الگو و نماد برای ساخت آن محصول عمل کند.
از نظر اداره هماهنگ ¬سازی با بازارهای داخلی اتحادیه اروپا یا همان(OHMI) بطور خلاصه طرح صعنتی، طراحی ظاهری یک محصول یا بخشی از آن است که ناشی از خطوط رنگ، شکل، بافت یا تزئینات آن است.
در قوانین مالکیت معنوی برای طرح¬های صنعتی در بند (۱) ماده ۲ قانون مدل سازمان جهانی آن طرح صنعتی ترکیبی از خطوط یا رنگ¬ها یا هر شکل سه بعدی همراه یا بدون خطوط یا رنگ¬ها است؛ به شرطی که چنین ترکیب یا شکلی، ظاهر ویژه به یک محصول صنعتی یا دستی بدهد و به عنوان یک طرح برای آن محصول تلقی شود.
در اسناد و کتب منتشره از سازمان جهانی مالکیت معنوی از طرح صنعتی تعریف شده است. در یکی از کتب منتشره از سوی wipo در تعریف طرح صنعتی از نظر حقوقی آمده است: «طرح صنعتی عبارت است از حقی که برای حمایت از ویژگی¬های تزئینی و صرف نظر از کارکرد یک کالا یا محصول صنعتی که حاصل فعالیت طراحی است و متعاقب ثبت آن، اعطاء می¬شود.
حقوقدادنان داخلی وخارجی نیز از طرح صنعتی تعاریف مشابه تعاریف یاد شده ارائه داده¬اند که به تعدادی از آنان به شرح زیر اشاره می¬شود:
طرح صنعتی، طرح، شکل یا تصویری است که به شیء نوعی تجلی و زیبایی تازه¬ای می¬بخشد به نحوی که از دیگر اشیاء مشابه متمایز و متفاوت باشد؛ مثلاً نوعی خطوط زینتی در لباس یا ترکیب رنگ¬ها.
از نظر برخی دیگر طرح صنعتی عبارت است از جنبه¬ای از یک کالا که نمودی تزئینی یا آرایشی دارد، این طرح می¬تواند یک شکل سه بعدی باشد مثل سطوح سه بعدی یک کالا یا دو بعدی باشد مثل خطوط و رنگ¬های جذاب بکار رفته در یک کالا.
طرح صنعتی هرگونه ترکیب خطوط و رنگ¬ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط، رنگ¬ها و یا بدون آن است که بتواند طی یک فرایند صنعتی روی کالا به کار رود و به آن، شکل ظاهری خاصی دهد.
طرح صنعتی به عنوان خصوصیات مربوط به شکل، ساختار، نقش و تزئینات بکار رفته در یک کالا به واسطه یک فرآیند صنعتی است به نحوی که در کالای نهایی و خاتمه یافته ایجاد چشم نوازی و جذابیت نماید.
آفرینش¬های بدیعی است که در قالب خطوط، نقش¬ها، رنگ¬ها و اشکال سه بعدی (ساختار) در یک محصول به موجب فرآیند صنعتی متبلور شده و موجب گیرایی و جذابیت در محصول نهایی می¬گردد.
ظاهر تمام یا بخشی از یک محصول که نتیجه ویژگی¬های به خصوص، خطوط، نمادها، رنگ¬ها، شکل، بافت و یا مواد و جنس یک محصول یا نحوه آرایش آن است.
طرح صنعتی عبارتست از مجموعه¬ای از خطوط، طرح، رنگ، شکل، ترکیب رنگی یا غیر رنگی، دو بعدی یا سه بعدیف هرگونه نمای داخلی یا خارجی، جزئی یا کلی یک محصول، بسته¬بندی، پوشش، طرح¬های چاپی و گرافیکی که به محصول شکل ظاهری خاصی بدهد و ویژگی و چهرۀ جدیدی را ارائه دهد که بطور صنعتی قابل اجراء است.
با توجه به مجموع تعاریف فوق که عمدتاً تعریف حقوقی از طرح صنعتی است می¬توان عناصر مشترک تعاریف یاد شده را به شرح زیر احصاء کرد:
۱٫ طرح صنعتی باید توسط حس بینایی قابل درک و رویت باشد. قابل رویت بودن طرح روی کالا یکی از شرایط مهم برای طرح صنعتی است. وقتی طرح روی یک کالای خاص قرار گرفت و متبلور شد باید آشکار باشد و این قابلیت را داشته باشد که توسط حس بینایی مورد قضاوت قرار گیرد. همچنین ضرورت دارد که طرح صنعتی در جریان استفاده معمولی از کالا بوسیله مصرف کننده نهایی قابل رویت باشد؛ این شرط بخاطر این است که برخی از طرح¬ها در جریان استفاده معمولی ظاهرشان مورد تغییر قرار می¬گیرد یا اینکه برخی از بخش¬های کالاهای مرکب و پیچیده در جریان استفاده معمولی از آنها دیده نمی¬شوند.
۲٫ طرح باید به کالا ظاهر خاص و ویژه بدهد. این شرط باعث می¬شود کالایی که طرح روی آن قرار گرفته است از نگاه و منظر مصرف¬کننده و کاربر جذاب و متفاوت از کالاهای مشابه و همسان باشد.
این جذابیت خاص در کالا توسط انتخاب طرح توسط طراح که می-تواند خطوط، رنگ¬ها، شکل، ساختار، بافت، باشد. ایجاد می-گردد و موجب می¬شود که کالای حاوی طرح دارای ظاهری خاص و ویژه، منحصر به فرد، جذاب، و قابل تشخیص از کالاهای مشابه باشد. البته همانطور که بعداً خواهیم دید نیازینیست که ظاهر کالا الزاماً زیبا هم باشد.
۳٫ طرح صنعتی صرفاً مربوط به ظاهر قابل رویت کالایی است که در آن متبلور شده است و ویژگی¬های کاربردی و فنی محصول ارتباطی به طرح صنعتی در معنای حقوقی و خاص آن ندارد. البته چنانچه طرح واجد ویژگی زیبا شناختی و تزئینی و همچنین دارای کارکرد فنی باشد صرفاً جنبه تزئینی و زیبایی شناختی آن در قالب طرح صنعتی مورد حمایت قرار می¬گیرد و جنبه دیگر آن می¬تواند در قالب¬های حقوقی دیگر مورد حمایت باشد.
۴٫ از جمله مشترکات تعاریف فوق این است که طرح باید روی کالا تبلور یابد. به عبارت دیگر شرط حمایت از یک طرح صنعتی به معنای خاص آن این است که طرح قابلیت آن را داشته باشد که در یک فرآیند صنعتی قرار گرفته و در نهایت بر روی یک اثر ملموس و عینی قابل رویت باشد؛ بدین توضیح که ویژگی¬های موجود در یک طرح اعم از شکل، ساختار و یا ویژگی¬های مربوط به تزئینات باید در کالا بکار رفته باشد تا به عنوان طرح صنعتی به معنای خاص آن قابل حمایت باشد. البته برخی از قوانین ملی و اسناد بین¬المللی قابلیت قرار گرفتن طرح روی کالاهای مربوط به صنایع دستی را نیز کافی برای حمایت در قالب طرح صنعتی دانسته¬اند که در مباحث مربوط توضیحات کافی در اینخصوص داده خواهد شد.

ثبت طرح صنعتی

طرح صنعتی:
شما ممکن است برای اولین بار یک کالایی را طراحی و یا تولید کنید و یا اینکه قبلا نمونه ای در بازار موجود بوده اما شما با نبوغ و توانایی خودتان برای کاربرد بهتر آن محصول ترغیب شوید شکل ظاهری محصول را تغییر دهید. مسلما این مورد باید به عنوان حق معنوی قابل ثبت و حمایت است البته مشروط به اینکه طبق روال و قواعد قانونی در قالب طرح صنعتی به ثبت برسد.مثلا یک دست مبلمان یا ست صندلی همانطور که برای نشستن و استراحت کردن باید مناسب باشد باید دارای شکل و ظاهر خاص و زیبا نیز داشته باشد که با نمونه های قبلی اش متمایز هم باشد به مشخصات شکل و ظاهر، ترکیب خطوط و رنگ کالا توجه ویژه باید کرد

ثبت طرح صنعتی) طرح صنعتی (Design Industria) نهادی حقوقی از مجموعه مالکیت فکری (Property intellectual) واقع در تهران. موارد مهم در طرح صنعتی نوآوری در فرم و دیگری کاربرد عملی آن است. وقتی محصولی طراحی شده و پس از زحمات فراوان تولید می شود و سپس به بازار مصرف عرضه می گردد و با استقبال مصرف کنندگان روبرو می شود، معمولا رقبا سعی می کنند که همان محصول را تولید کنند.
به همین دلیل است که یکی از دغدغه های دائمی طراحان و تولید کنندگان طرح های صنعتی، سوء استفاده از طرح آنها پس از افشا است که راه حل قانونی جلوگیری از سو استفاده اشخاص ثالث و برخورداری از حمایت های قانونی، ثبت طرح صنعتی است.
راههای ثبت طرح صنعتی
الف) ثبت طرح صنعتی در داخل کشور

برای ثبت طرح صنعتی در داخل کشور، متقاضی باید پس از مراجعه به سایت و تکمیل اظهارنامه و پیوست نمودن ضمائم قانونی بصورت الکترونیکی به اداره مالکیت صنعتی ارسال نماید. مراتب پس از بررسی و انطباق آن با مفاد قانون و آئین نامه و در صورت عدم وجود منع قانونی به نام متقاضی ثبت و تحت حمایت قانون قرار خواهد گرفت.

ب) ثبت طرح صنعتی در خارج از کشور

ثبت طرح صنعتی در خارج از کشور به سه صورت می باشد:

۱) ثبت ملی

ثبت ملی به مانند ثبت در کشور مبدا ( داخلی) می باشد یعنی متقاضی باید پس از انتخاب کشور مورد نظر با انتخاب وکیل یا مراجعه حضوری (بستگی به قانون ملی کشور هدف دارد)، کلیه مدارک را به زبان کشور مورد نظر ترجمه و پس ار تایید مراجع ذی صلاح به اداره مربوطه ارائه نماید که مستلزم هزینه و زمان بیشتری خواهد بود.

۲) ثبت منطقه ای

گروهی از کشورهای معاهده همکاری منطقه ای را ایجاد کردند که در صورت ثبت در یکی از کشورهای عضو، سایر کشورهای عضو آن معاهده آن طرح را حمایت خواهند نمود.

۳) ثبت بین المللی

لازم به ذکر است که در هیچ نقطه ای از جهان سیستمی وجود ندارد که وقتی شما طرح خود را در یک کشور ثبت نمودید از این طرح در سایر کشور ها هم حمایت شود.

فقط در ثبت منطقه ای چنین سیستمی وجود دارد، برای ثبت بین المللی، اتباع هر یک از کشورهای عضو موافقتنامه می توانند با تکمیل تقاضانامه بین المللی به بخش اجرای معاهده لاهه، مستقر در سازمان جهانی مالکیت معنوی تسلیم نماید، درخواست وی به کشور مورد تقاضا ارسال و در صورت پذیرش مورد حمایت قرار خواهد گرفت، اما کشورهایی که تقاضایی شما را رد کردند شما می توانید به این تصمیم اعتراض نمایید.(ایران عضو این موافقت نامه نیست)

ویژگی طرح صنعتی:
طرح باید تصویر واضح از محصول باشد
طرح صرفا در زمینه عملکرد فنی نباشد، فقط ظاهر محصول باید با نمونه های قبلی حدود ۵۰ درصد متفاوت باشد، جنس و فرمول ساخت برای ثبت طرح جدید مهم نیستند
نقشه یا اتود طرح باید موجود باشد تا در صورت درخواست مرجع ثبت ارائه شود
طرح باید جدید و خلاقانه باشد
طرح حاوي نمادها يا نشان‌هاي رسمي نباشد
طرح مخالف نظم عمومي يا اخلاق حسنه نباشد

مدت زمان مورد نیاز برای ثبت طرح صنعتی چقدر است؟
با توجه به نوع طرحی که ارائه نموده اید و تعداد افرادی که پیش از شما در صف انتظار در کارتابل کارشناسی اداره بررسی اظهارنامه ثبت طرح صنعتی توسط کارشناس اداره مالکیت صنعتی حضور دارند، فرآیند ثبت طرح صنعتی بطور معمول چیزی در حدود ۳ تا ۴ ماه به طول می انجامد.این مدت به مسائل مختلف بستگی دارد، مانند اینکه اعتراض به ثبت طرح صنعتی قبل از ثبت آن در قانون مقرر شده باشد یا خیر.

پس از ثبت طرح صنعتی از چه حقوق و حمایت هایی برخوردار می شویم؟

هر گاه یک طرح صنعتی ثبت شود مورد حمایت قانون قرار می گیرد و اگر شخص مبلغی را برای طراحی ابتکاری هزینه کرده باشد و آن را در اداره مالکیت صنعتی به ثبت رسانده باشد، به مدت پنج سال تحت حمایت قانون قرار خواهد گرفت و قطعا سرمایه گذاری انجام گرفته با اطمینان بیشتری همراه خواهد بود.
در نتیجه اگر کالایی را با طراحی خاص و جدید ارائه نمایید، قانون مزبور تا پنج سال حق استفاده انحصاری به شما خواهد داد.و بعد از آن نیز قابل تمدید می باشد.
این به آن معنی است که اگر متوجه شوید یکی از رقبا کالای مذکور را با همان طرح کپی کرده و وارد بازار نموده است، این حق را دارید تا بصورت قانونی از ارائه کالای مذکور در بازار و فروش آن جلوگیری نمایید.

مدارک مورد نظر
مدارك مثبت هويت متقاضي (مالک) و طراح
تصاویر کالای مورد درخواست
مدارك نمايندگي؛ وکالت‌نامه رسمی در صورتي كه تقاضا توسط نماينده قانوني به عمل آيد